W dniach 13-15.03.2026 odbył się kolejny Rajd Szlakiem Walk I Armii Wojska Polskiego. Rozpoczęliśmy w Szwecji w Niepublicznej Szkole Podstawowej z Oddziałem Przedszkolnym. W budynku tej szkoły w 1945 roku (w czasie walk o przełamanie Pozycji Pomorskiej)  mieścił się sztab 4. Dywizji Piechoty. Dla uczniów tej szkoły, wspólnie z Teatrem Inscenizacji Historyczny, wygłosiliśmy pogadanki historyczne o I AWP.

Następnie dzięki uprzejmości ekipy zarządzającej zwiedziliśmy Grupę Warowną Cegielnia w Wałczu. Obiekt ten jest oddziałem Muzeum Ziemi Wałeckiej i można w nim zobaczyć na ekspozycji plenerowej sprzęt wojskowy oraz obejrzeć minimuzeum poświęcone walkom w czasie II wojny światowej. Oczywiście największymi „eksponatami” są umocnienia – dwa ciężkie B-werki i schrony jedno i wielosektorowe klasy B1. Dużą atrakcją było przejście historycznym tunelem podziemnym z lat 30. XX w., który łączył schron bojowy ze stanowiskami strzeleckimi (o długości ok. 86 metrów).
Ostatnim obiektem zwiedzonym przez nas był drewniany młyn w miejscowości Golce. Ten zabytkowy młyn powstał około 1918 roku i do dzisiaj zachowane są w nim urządzenia oraz system drewnianych rur do transportu ziarna i mąki (który liczy sobie ponad 800 metrów). Choć sam młyn nie jest obiektem militarnym, to jednak ma też swoją frontową historię. Po ciężkich walkach odpoczywał tutaj starszy sierżant Mieczysław Piwowar, którego historia była motywem przewodnim naszego tegorocznego rajdu.

Serdecznie dziękujemy właścicielom Młyńskiej Doliny za oprowadzenie nas po tym obiekcie i zapoznanie nas z jego historią.
Sobotni poranek to tradycyjny apel pamięci przy pomniku w Podgajach. Jak co roku wspominamy w tym miejscu zamordowanych, przez łotewskich esesmanów, trzydziestu dwóch żołnierzy 1. DP. Następnie przemieściliśmy się do nieodległej miejscowości Grudna – tutaj również zapaliliśmy znicze pod pomnikiem upamiętniającym poległych, w czasie walk o zdobycie mostu na Gwdzie, 97 żołnierzy 1DP im. Tadeusza Kościuszki 1 Armii Wojska Polskiego.

Kolejne punkty drugiego dnia rajdu to obiekty fortyfikacji Pozycji Pomorskiej – zwiedziliśmy umocnienia w Szczecinku, nad jeziorem Dołgie, schron dwupoziomowy niedaleko miejscowości Drzonowo, schron bojowy w Jezierniku i umocnienia w Białym Borze. Duże wrażenie zrobił wyremontowany i zachowany w bardzo dobrym stanie schron – garaż dla armaty PAK36 w Białym Borze. W tej miejscowości też warto zobaczyć schron bojowo-obserwacyjny o sygnaturze B.20, wyposażony w jedną z zaledwie dwóch zachowanych na całym Wale Pomorskim pancernych kopuł obserwacyjnych typu 9P7.

Drugi dzień rajdu zakończyliśmy fascynującym spotkaniem z mieszkańcami Tychowa. Dzięki uprzejmości dyrekcji Liceum Ogólnokształcącego, w salach tej szkoły mogliśmy zorganizować wykłady o tematyce historycznej. Osoby, które nie były zaangażowane w przeprowadzenie prelekcji zwiedziły z Pawłem Urbaniakiem (Muzeum Oręża Polskiego) magazyny amunicji atomowej w Podborsku.

Ostatni dzień rajdu to podróż do Kołobrzegu i zakończenie rajdu pod Pomnikiem Zaślubin. Ale zanim zakończyliśmy rajd przeszliśmy w szyku wraz z członkami Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Oręża Polskiego zapalając znicze pamięci przy Pomniku Walk o Kołobrzeg, pamiątkowej tablicy na dworcu kolejowym, Pomniku Sanitariuszki i Pomniku Zaślubin. Oczywiście należało również pokłonić się Bałtykowi i powtórzyć ceremonię zaślubin.

Na koniec trochę statystyki – przebyliśmy ponad 450 kilometrów, wygłoszone zostały dwie prelekcje historyczne, zwiedziliśmy jedną grupę warowną, zobaczyliśmy sześć obiektów fortyfikacji Pozycji Pomorskiej, uczciliśmy pamięć polskich żołnierzy przy sześciu pomnikach, a w tym wszystkim uczestniczyło 32 miłośników historii. Komandorem Rajdu był prezes BSMH Perun, Zbigniew Izraelski. Prelekcje były przygotowane również w ramach projektu Politechnika z Historią realizowanego wspólnie z Politechniką Koszalińską.

Serdecznie dziękujemy wszystkim za udział, jak również składamy gorące podziękowania za pomoc w przygotowaniu i organizacji rajdu dla:

• Daniela Iwańskiego „Wojny” i Teatru Inscenizacji Historycznych
• Dyrekcji Niepublicznej Szkoły Podstawowej z Oddziałem Przedszkolnym w Szwecji
• Skansenu Fortyfikacyjnego Cegielnia
• Młyńskiej Doliny Golce
• Dyrekcji Liceum Ogólnokształcącego w Tychowie
• Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu
• Towarzystwu Przyjaciół Muzeum Oręża Polskiego.

 

Do zobaczenia na rajdzie w 2027 roku!

Tekst: Wojciech Sokołowski
Zdjęcia: Dariusz Kamiński, Włodzimierz Filipowicz, Bartosz Gronostaj, Wojciech Sokołowski

Opowieść Mieczysława Piwowara, starszego sierżanta w 2 batalionie 11 pp https://mzw.com.pl/wspomnienia-z-okopow-walu-pomorskiego/